Global Economic Outlook – Listopad 2024

Zwycięstwo Republikanów w wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych może zapoczątkować głębokie zmiany w biznesie na całym świecie

“Globalna gospodarka doskonale radziła sobie w III kwartale br. Wzrost gospodarczy w krajach wysoce rozwiniętych był napędzany przez dobrą sytuację ekonomiczną Stanów Zjednoczonych, a Indie i Chiny stymulowały koniunkturę gospodarek wschodzących. Poziom inflacji na świecie spada, co przekłada się na zmianę kierunku prowadzonej przez banki centralne polityki pieniężnej i coraz to bardziej śmiałe obniżki stóp procentowych w poszczególnych krajach i regionach na świcie. Łyżką dziegciu w beczce miodu jest stale rosnący poziom długu publicznego i wyższe koszty własne działających przedsiębiorstw. W związku z powyższym, nieuniknione wydają się cięcia kosztów. 

Na początku tego roku w Dun & Bradstreet szczególną uwagę zwracaliśmy na niepewność polityczną jako szczególne źródło zagrożenia dla inwestycji biznesowych. Przykładem niech będą Stany Zjednoczone. Dzisiaj już wiemy, że Republikanie odnieśli pewne zwycięstwo zarówno w wyborach prezydenckich jak i Senacie. Oznacza to, że nowy prezydent Donald Trump będzie mógł w sposób bezpośredni stanowić prawo jak i uchylać niekorzystne dla niego samego ustawy. Sytuacja taka budzi głęboki niepokój środowiska biznesowego i wpływa na rosnącą niepewność polityczną w okresie bezpośrednio po wyborach globalnie, ale także w samych Stanach Zjednoczonych.” – mówi Dr. Arun Singh, Global Chief Economist, Dun & Bradstreet.

Globalny przegląd gospodarczy

Donald Trump 5 listopada wygrał z ogromną przewagą wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych. Wielce prawdopodobnym jest, że w najbliższej przyszłości będzie chciał w życie wprowadzić zapowiedziane w kampanii postulaty. Jednak nadal nie jest jasne, w jakim stopniu zapowiedziane przez samego Donalda Trumpa zmiany będą wpływały na wzrost gospodarki Stanów Zjednoczonych i polepszenie warunków funkcjonowania amerykańskiego biznesu. Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że nowy prezydent postawi na zaostrzenie przepisów imigracyjnych, wdroży politykę niskich podatków i uproszczenia obowiązującego dotychczas prawa. Jeśli rzeczywiście Donald Trump będzie chciał w najbliższej przyszłości wprowadzić w życie większość swojego programu, to z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że wpłynie to na wzrost deficytu budżetowego i wzrost poziomu inflacji w USA. Za tym, można spodziewać się, że Rezerwa Federalna USA może ograniczyć obniżki stóp procentowych w 2025 roku, co będzie miało wpływ na mechanizmy cenowe, handel, łańcuchy dostaw i rynek pracy nie tylko w samych Stanach Zjednoczonych, ale także w dużej części krajów na świecie. 

Spadający poziom inflacji przekłada się na zmianę prowadzonej przez banki centralne polityki na rynkach rozwiniętych: w Kanadzie Bank of Canada obniżył stopy procentowe we wrześniu i w październiku, amerykański Fed we wrześniu i w listopadzie a Europejski Bank Centralny (EBC) obniżył poziom stóp procentowych w październiku już po raz trzeci w tym roku. Cykl obniżek stóp procentowych na rynkach rozwiniętych prawdopodobnie będzie kontynuowany do końca tego roku i do 2025 roku.

Trudno oprzeć się wrażeniu, że politykom i finansistom z banków centralnych krajów rozwiniętych udało się utrzymać w ryzach poziom inflacji bez znaczącego wpływu na spadek wzrostu gospodarczego i poziomu zatrudnienia. Obniżki stóp procentowych wpłynęły na wzrost wewnętrznej konsumpcji i inwestycji, łagodząc objawy spowolnienia gospodarczego. W Dun & Bradstreet jesteśmy przekonani, że globalna odporność biznesu utrzyma się przez resztę bieżącego roku i kolejne dwanaście miesięcy 2025 roku.

W 2025 roku globalna polityka powinna stać się bardziej przejrzysta i sprzyjać wzrostowi gospodarczemu. W Dun & Bradstreet przewidujemy, że wzrost gospodarczy będzie bardziej widoczny w krajach rozwiniętych, głównie za sprawą luźniejszej polityki pieniężnej i wprowadzonym przez państwa mechanizmom wsparcia polityki fiskalnej. Z drugiej strony Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) przewiduje, że dług publiczny USA w najbliższych pięciu latach wzrośnie, a w strefie Euro ustabilizuje się na bezpiecznym poziomie. W Chinach złagodzenie polityki fiskalnej zaledwie zapobiegło ryzyku spadku wzrostu gospodarczego, ale nie wpłynęło w bezpośredni sposób na wzrost PKB. 

Niższe stopy procentowe w krajach rozwiniętych łagodzą presję w gospodarkach wschodzących. Dotychczasowe działania wzmacniają lokalne waluty w stosunku do amerykańskiego dolara, co łagodzi importowany wzrost cen i pozwala bankom centralnym rynków wschodzących skupić się na krajowej presji cenowej. Słabsze odczyny płynące z Chin są równoważone przez wzrost PKB w Indiach, części krajów Bliskiego Wschodu i większości krajów Ameryki Łacińskiej. W Indiach strukturalne inicjatywy rządu stymulują wzrost gospodarczy, sprzyjają zagranicznym inwestycjom i wzmacniają wewnętrzny potencjał rynkowy. Kolejne obniżki stóp procentowych spodziewane są m.in. w Brazylii i w Chinach.
 

Zmiany oceny ryzyka poszczególnych krajów

Banki centralne zarówno w krajach rozwiniętych jak i na rynkach wschodzących z całą pewnością będą nadal działać ostrożnie, łagodząc swoją politykę pieniężną tylko wtedy, gdy będą przekonane, że inflacja jest na akceptowalnym poziomie, a dalsze obniżki stóp procentowych raczej pobudzą w nadmierny sposób popytu do tego stopnia, aby przełożyć się na ponowny wzrost cen. Na Bliskim Wschodzie, po izraelskich atakach odwetowych na obiekty wojskowe w Iranie, w dalszym stopniu utrzymuje się wysoki stopień ryzyka rozprzestrzenienia się konfliktu zbrojnego na kraje ościenne.

Zmiana oceny ryzyka (ratingu) w poszczególnych krajach

   (Poprawa oceny)  

Chile: W Dun & Bradstreet zdecydowaliśmy się ponieść rating Chile w związku z rozwojem handlu, który w ostatnim czasie nabrał rozpędu głównie za sprawą podpisanych umów międzynarodowych. Na początku września Chile i Wielka Brytania podpisały umowę o „zielonym wodorze”, która potencjalnie może odblokować ponad 5 mld dolarów amerykańskich brytyjskiego wsparcia kredytowego. Również we wrześniu Chile podpisały rozszerzenie umowy ze Stanami Zjednoczonymi o wolnycm handlu i eksporcie produktów spożywczych ze Stanów Zjednoczonych do Chile.

Irlandia:  Poprawa warunków rynkowych była możliwa, ponieważ rząd Irlandii wykorzystał dużą nadwyżkę budżetową z 2024 roku do poluzowania polityki pieniężnej, finansów państwa i stymulacji wzrostu gospodarczego. Działanie przyniosło korzyść, bowiem w bieżącym roku systematycznie rósł miernik aktywności gospodarczej i wewnętrznego popytu konsumentów.

Kirgistan: Dun & Bradstreet podnosi ocenę kredytową i rynkową Republiki Kirgistanu jednocześnie obniżając rating ryzyka politycznego i transferowego. Rośnie PKB, głównie za sprawą dynamicznego rozwoju produkcji i infrastruktury państwa. Bank Centralny Kirgistanu obniżył wartość stóp procentowych o 9 proc., ponieważ inflacja wyraźnie wyhamowała. W pierwszej połowie 2024 roku gwałtownie do poziomu 462,2 mln USD wzrosły bezpośrednie inwestycje zagraniczne, głównie w przemyśle i innych kluczowych dla państwa sektorach. Tym co niepokoi są wysokie datki pieniężne z Rosji, co w przyszłości może skutkować nałożonymi sankcjami gospodarczymi. 

RPA: W ostatnim miesiącu Dun & Bradstreet podnosi ogólną ocenę ryzyka inwestycyjnego RPA. Głównie z racji poprawy sytuacji w środowisku kredytowym, rynkowym i handlu. Jednocześnie wraz z umocnieniem się mandatu dla nowego rządu znacznie spadło ryzyko politycznego przewrotu w RPA. Spadki głównej stopy refinansowania prawdopodobnie będą wspierać większe wydatki dla gospodarstw domowych.

Hiszpania: Podniesiono ocenę środowiska rynkowego Hiszpani, ponieważ gospodarka swoimi wynikami przewyższała średni wynik dla regionu. Głównie z racji ożywienia i wykorzystania potencjału turystyki. Do tego należy dodać, że Hiszpania i Chiny wyraziły wzajemną chęć pogłębiania więzi i wspólnego rozwijania branży High-Tech, w tym przede wszystkim projektów związanych ze sztuczną inteligencją i nową energetyką. Chiński producent samochodów MG, należący do SAIC Motor poważnie rozważa utworzenie swojej pierwszej fabryki akumulatorów EV w Galicji, po to żeby uniknąć unijnych taryf celnych, a sama produkcja ma rozpocząć się już pod koniec 2027 roku. 

Szwajcaria: Dun & Bradstreet podnosi ocenę ryzyka kredytowego Szwajcarii, ponieważ trzy kolejne obniżki stóp procentowych o 25 punktów bazowych złagodziły warunki kredytowe nie tylko dla przedsiębiorców, ale także dla gospodarstw domowych. Jednocześnie Szwajcarski Bank Narodowy zobowiązał się do utrzymania stabilności franka szwajcarskiego i zapewnienia całemu systemowi bankowemu płynności w działaniu. We wrześniu poziom inflacji ukształtował się na poziomie 0,8 proc., co oznacza że Szwajcarski Bank Narodowy może nadal agresywnie obniżać stopy procentowe nawet do ujemnego poziomu.

Turkmenistan: W ostatnim miesiącu Dun & Bradstreet podnosi ogólną ocenę ryzyka inwestycyjnego Turkmenistanu. Głównie z racji poprawy sytuacji w środowisku kredytowym, rynkowym, handlu i otoczenia regulacyjnego biznesu. Wzrost gospodarczy jest wspierany przez inwestycję kapitałowe i rosnącą produkcję gazu ziemnego. Wyzwaniem pozostają słane dane z sektora prywatnego i wszechobecna korupcja na każdym szczeblu administracji publicznej.  

Wielka Brytania: Dun & Bradstreet podnosi ryzyka środowiska dostaw w Wielkiej Brytanii, ponieważ w ostatnim czasie wprowadzono nowe środki mające na celu przyspieszenie działań kraju w kierunku nowych i czystych źródeł energii. W tym celu powołano do życia National Energy System Operator (NESO) w celu planowania przyszłego systemu rozwoju energetycznego i współpracy z planowanym organem inwestycyjnym Great British Energy (GBE). Przy tej okazji powstał nowy National Infrastructure and Service Transformation Authority (NISTA), który będzie miał uprawnienia do badania opóźnień w rozwoju infrastruktury. 

Wietnam: W ostatnim czasie Dun & Bradstreet o 50 punktów bazowych podniósł ocenę ryzyka otoczenia rynkowego Wietnamu i o 25 punktów bazowych ocenę ryzyka krótkoterminowych perspektyw gospodarczych, ponieważ w III kwartale 2024 roku w Wietnamie odnotowano najsilniejszy od dwóch lat wzrost gospodarczy oraz najniższy poziom inflacji, co zwolniło wietnamski bank centralny z konieczności utrzymywania wysokich stóp procentowych. Silna gospodarka, wspierana jest przez dobrze prosperujący eksport, wysoką produkcję przemysłową i napływ kapitału zagranicznego. Wietnam korzysta z ochłodzenia relacji amerykańsko-chińskich i przeniesienia tranzytu i części produkcji z Chin do Wietnamu. 

  (Obniżenie oceny)  

 Botswana: Dun & Bradstreet obniża ogólną ocenę Botswany o 25 punktów bazowych, a także o 25 punktów rating ryzyka środowiskowego i o 50 punktów ocenę krótkoterminowych perspektyw gospodarczych. Obniżki te odzwierciedlają spadek PKB w pierwszych sześciu miesiącach br. do poziomu nie większego niż 1,2 proc. Ożywienia gospodarczego można spodziewać się dopiero w przyszłym roku, ponieważ na światowych rynkach utrzymuje się długotrwały spadek popytu na diamenty, które są głównym towarem eksportowym Botswany. 

Dominikana: Obniżona ocena kraju, w bezpośredni sposób wiąże się z poważnymi problemami gospodarczymi i politycznymi Haiti – głównego partnera handlowego Dominikany. Zamieszki na wyspie, obecność obcych wojsk i policji kenijskiej w Haiti w czerwcu 2024 roku sprawiły, że przyspieszyły prace budowy muru oddzielającego oba państwa. Powstanie muru wpłynęło na spadek wymiany handlowej. W latach poprzedzających Dominikana wysyłała do Haiti towary o łącznej wartości bliskiej 1 mld dolarów amerykańskich, co odpowiadało blisko 10 proc. całkowitego eksportu. Utrzymanie dotychczasowej dynamiki wymiany handlowej między państwami wydaje się mało prawdopodobne czy wręcz niemożliwe.

Islandia: Dun & Bradstreet obniża Islandii ocenę kredytową, podażową, rynkową, polityczną i krótkoterminową perspektywę gospodarczą. Głównym powodem jest bardzo słaby wzrost gospodarczy, niedobór siły roboczej, wzrost bankructw przedsiębiorców, spadek zamówień i nadal utrzymująca się wysoka inflacja. W listopadzie br. odbędą się przedterminowe wybory po upadku koalicyjnego rządu z 13 października. Islandia jawnie poparła Ukrainę w jej konflikcie z Rosją, co stało się przyczyną do eskalacji napięcia między Rejkiawikiem a Moskwą i rosnącego ryzyka cyberataków. 

Włochy: ocena Włoch została obniżona, z racji powodzi i innych klęsk żywiołowych, które nie tylko naruszyły cykl obiegu towarów i usług, ale poważnie uderzyły w podwaliny krajowego transportu i stabilność łańcuchów dostaw. Wobec powyższego, nadal utrzymuje się wysoki wskaźnik ryzyka ponownego wystąpienia powodzi i innych klęska żywiołowych we Włoszech. Ponadto, Włochy doświadczają raz po raz nowych ataków cybernetycznych zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, co generuje wysokie koszty przeciwdziałania atakom. 

Łotwa: Dun & Bradstreet obniża Łotwie ocenę kredytową, podażową, rynkową, polityczną i krótkoterminową perspektywę gospodarczą. Głównym powodem jest bardzo słaby wzrost gospodarczy, hamowany przez słabą wydajność strefy Euro i popyt krajowy. Jednocześnie rosną stopy procentowe, co przekłada się na wysokie koszty kredytów mieszkaniowych i konsumenckich. Wzrost udzielanych kredytów hipotecznych spowolnił do 3 proc., a popyt na kredyty konsumenckie spadło o 12 proc. W kraju nadal utrzymuje się wysokie ryzyko geopolityczne, ponieważ Łotwa otwarcie poparła Ukrainę, co eskalowało napięcie z Rosja.
 

Kluczowe wnioski 

Argentyna: W Argentynie ożywienia gospodarczego można spodziewać się najwcześniej na przełomie grudnia i stycznia. W lipcu 2024 roku poziom inflacji wzrósł rok do roku o 263,5 proc. a w sierpniu 236,7 proc., co stanowi czwarty miesiąc z rzędu spadek dynamiki wzrostu cen konsumpcyjnych na rynku. Jednocześnie rząd obniżył poziom podatku od importu i przewozu towarów z 17,5 proc. do poziomu 7,5 proc. W Dun & Bradstreet oczekuje się, że ta obniżka podatku pozytywnie wpłynie na spadek cen towarów i usług importowanych. Efekt łagodzenia polityki pieniężnej przez argentyński bank centralny zaczął przynosić pierwsze korzyści. Efektem czego jest spadek wolumenu kredytów zagrożonych do całego portfela kredytowego. Jeszcze w styczniu br. udział kredytów zagrożonych wyniósł 3,4 proc., w czerwcu 1,8 proc. a w lipcu 1,7 proc. Dalsze spadki spodziewane sią w przyszłym roku. 

Chiny: PKB Chin w III kwartale br. nieznacznie przekroczył oczekiwany pułap, głównie za sprawą rosnącej produkcji. Tylko we wrześniu produkcja przemysłowa napędzana przez sektor High-Tech i przemysł stoczniowy w Państwie Środka wzrosła o 5,4 proc. Wzrost hamuje branża budowlana i deweloperska. Ministerstwo ujawniło pakiet reform, mający na celu zamianę długu na obligacje samorządowe i specjalne obligacje na zakup ziemi i niesprzedanych nieruchomości. 

Finlandia: Fińska gospodarka wychodzi z marazmu. Wiele wskazuje na to, że w 2025 roku PKB kraju po raz pierwszy od miesięcy wzrośnie już pod koniec I kwartału. Głównie za sprawą obniżenia stóp procentowych, rosnącego wolumenu eksportu jak i samej produkcji. Ponad to oczekuje się, że Finlandia skorzysta na poprawie popytu na wewnętrznym rynku Unii Europejskiej, który odpowiada za ponad 70 proc. całego eksportu Finlandii.

Francja: Francuska gospodarka wykazała się niezwykłą odpornością na spowolnienie gospodarcze w Europie. PKB Francji wzrosło o 1,2 proc. w pierwszej połowie roku, co było w porównaniu z resztą europejskich krajów dobrym wynikiem. Wzrost gospodarki francuskiej był możliwy głównie dzięki wydatkom publicznym jak i silnie ukierunkowanym na zakupy gospodarstwom domowym, które korzystały na spadającej inflacji. W 2025 roku oczekuje się, że wzrost gospodarczy pozostanie na stabilnym poziomie, jednak nie przekroczy 1,1 proc. w skali roku. 

Niemcy: Niemiecka gospodarka utknęła w martwym punkcie, nie rozwija się i wykazuje dużą tendencję powrotu do recesji. Największym problemem jest spadek produkcji przemysłowej. Głównie za sprawą wysokich cen energii, kosztów własnych, trudności na rynku pracy, niepewności politycznej i słabego popytu w strefie Euro. W związku z tym Dun & Bradstreet obniżyło rating Niemiec w przypadku krótkoterminowych perspektyw gospodarczych i ocenę potencjału rynkowego. Jednocześnie oczekuje się, że niemiecki parlament zajmie się budżetem federalnym na 2025 rok zgodnie z ograniczeniami fiskalnymi nałożonymi przez orzeczenie sądu konstytucyjnego z 2023 roku, które zakłada ograniczenie wydatków rządowych i wymaganiem wprowadzenia reformy istniejącej polityki fiskalnej. 

Izrael: Obecna sytuacja Izraela zdominowana jest przez konflikt z Palestyną. To przekłada się na wewnętrzne niezadowolenie społeczne, co przy coraz słabszych wynikach gospodarczych znacznie osłabia pozycję obecnego rządu. 

Japonia: Pod koniec sierpnia w Japonię uderzył Tajfun Shanshan powodując ogromne szkody, wstępnie szacowana na blisko 10 mld amerykańskich dolarów. Stanęły zakłady pracy, fabryki, biura i lokale usługowe. Wynikający z tego spadek produkcji pojazdów mechanicznych i malejący popyt ze strony Stanów Zjednoczonych osłabiły eksport, co mocno wzbudziło obawy o szybkie ożywienie gospodarcze Japonii. Tymczasem w wyniku październikowych, przedterminowych wyborów swój mandat parlamentarny straciła dotychczas rządząca nieprzerwanie od 1955 roku partia Liberalno-Demokratyczna. 

Panama: Wedle przewidywań Panama będzie w przyszłym roku miała jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek w Ameryce Łacińskiej. Prognozy gospodarcze mówią o przyszłorocznym wzroście PKB na poziomie 3,6 proc.  wobec 2,5 proc. w 2024 roku. To efekt ożywionego ruchu w Kanale Panamskim i wykorzystania wiatru jako naturalnego źródła ekologicznej energii w transporcie. Dodatkowo plany rządu zakładają w latach 2025-2026 zwiększone wydatki inwestycyjne, co przy spadku poziomu inflacji będzie stymulować wzrost konsumpcji prywatnej. We wrześniu ceny spadły rok do roku o 0,3 proc., co stanowi pierwszy taki przypadek od czerwca 2023 roku. 

Peru: Dun & Bradstreet zmieniła podniosła ocenę środowiska kredytowego Peru z „pogarszającej się” na „stabilną”, z racji gwałtownego wzrostu PKB w drugim kwartale br. Przyspieszenie było spowodowane przede wszystkim silnym wzrostem konsumpcji prywatnej i publicznej przy jednoczesnym spadku cen. 

Arabia Saudyjska: Według oficjalnych szacunków realny wzrost PKB Arabii Saudyjskiej ma ukształtować się znacznie poniżej spodziewanego poziomu. Według Ministerstwa Finansów, budżet państwa przez kilka kolejnych lat będzie deficytowy, ponieważ rząd priorytetowo traktuje cele Saudi Vision 2030, nazywanego również Projektem 2030. Rządowy program Arabii Saudyjskiej, którego celem jest osiągnięcie zwiększonej dywersyfikacji gospodarczej, społecznej i kulturalnej. Arabia Saudyjska pozostaje w dużym stopniu uzależniona od dochodów ropy naftowej, która odpowiada za około 40 proc. PKB kraju i 75 proc. jego dochodów fiskalnych. W ramach projektu realizowane są liczne inwestycje budowlane i gospodarcze mające stymulować lokalny rozwój sektorów usług, sportu, nauki i turystyki, które mają stać się stabilnym źródłem dochodu Królestwa w razie wykorzystania posiadanych rezerw ropy naftowej.