Global Economic Outlook – lipiec 2024

W krajach wysoce rozwiniętych rozpoczyna się długo wyczekiwany proces łagodzenia polityki pieniężnej

Komentarz: 

“W drugą połowę bieżącego roku przedsiębiorstwa wkraczają z większym optymizmem i pewnością siebie. Znajduje to swoje potwierdzenie w danych najnowszego raportu Dun & Bradstreet Global Business Optimism Insights za trzeci kwartał 2024 roku. Rosnący poziom uodpornienia na negatywne czynniki zewnętrzne globalnej gospodarki dyktowany jest spadającą inflacją i niższymi kosztami bieżącej działalności. Łagodzenie polityki pieniężnej przez banki centralne w krajach strefy Euro, Kanadzie czy w Szwajcarii, na światowych rynkach zostało przyjęte z wielkim zadowoleniem. Niższy koszt obsługi zadłużenia przedsiębiorstw w bankach, będzie w kolejnych miesiącach, ważnym elementem stymulującym wzrost gospodarczy. W Dun & Bradstreet spodziewamy się, że niepewność polityczna będzie ustępować wraz z kolejnymi wyborami na świecie. Z drugiej strony, zaskakujące rozstrzygnięcia wyborów do Parlamentu Europejskiego czy wynik wyborów parlamentarnych we Francji uzasadniając ostrożne szacowanie ryzyka w niepewnym środowisku globalnym” – mówi Dr. Arun Singh – Global Chief Economist w Dun & Bradstreet. 
 

Wstęp

W połowie 2024 roku, mocno zauważalne są duże rozbieżności w bieżących odczytach mierników gospodarki i perspektywach rozwoju między poszczególnymi regionami na świecie w zakresie wzrostu gospodarczego, inflacji czy wyników wyborów. Ogólnie rzecz biorąc, w ostatnim roku znacząco poprawiły się prognozy gospodarcze na świecie. W Dun & Bradstreet oczekuje się, że dynamika wzrostu gospodarczego utrzyma się także w drugiej połowie 2024 roku i w całym 2025 roku. Tym bardziej, że banki centralne w nadchodzących miesiącach zapowiedziały łagodzenie polityki pieniężnej, co ma przełożyć się na stabilny wzrost i marginalizację ryzyk makroekonomicznych. 

Stany Zjednoczone osiągnęły lepsze wyniki niż większość krajów wysoko rozwiniętych, w szczególności tych z Europy Zachodniej, gdzie nastroje konsumenckie były relatywnie gorsze. Z drugiej w mocno zróżnicowanej Europie, ożywienie w turystce pobudziło gospodarki Grecji i Hiszpanii. W Niemczech, Francji i we Włoszech gospodarki wyhamowały przez spadek dynamiki sektora produkcyjnego. Mimo tego, Europejski Bank Centralny (ESG) – po raz pierwszy od czerwca 2029 roku – obniżył trzy podstawowe stopy procentowe, co ma w założeniu wesprzeć wzrost gospodarczy w Europie.

Wzrost w Chinach utrzymywał się na w tym roku na satysfakcjonującym poziomie pomimo wielu wyzwań związanych z rynkiem nieruchomości. Chiński eksport pozytywnie przekłada się na gospodarcze wsparcie pozostałej części Azji. W Ameryce Łacińskiej większe gospodarki, takie jak Brazylia czy Meksyk po dwóch kwartałach br. zanotowały dużo słabsze wyniki niż mniejsze kraje jak Peru czy Chile. Generalnie, gospodarka regionu balansuje na granicy stagnacji. 

Na całym świecie produkcja przemysłowa wyraźnie spowolniła, głównie z powodu globalnych zakłóceń w utrzymaniu ciągłości łańcuchów dostaw. Przeciwdziałając trudnościom, firmy zmieniają model działania i coraz częściej zwracając się w kierunku fuzji i przejęć co często napędza wzrost produkcji i dywersyfikuje dostawców. Dlatego też, w Dun & Bradstreet spodziewamy się kontynuacji tego trendu w kolejnych kwartałach. Jednocześnie małe i średnie przedsiębiorstwa, które najsilniej odczuwają negatywne skutki warunków makroekonomicznych, mogą w najbliższym czasie stać się atrakcyjnym celem do przejęcia. 

Produkcja przemysłowa w krajach wysoce rozwiniętych w 2024 roku

Polityka, działanie i decyzje banków centralnych w walce z inflacją mocno różniły się od siebie w tym roku i wiele wskazuje na to, że będą rozbieżne także w przyszłości. Banki centralne krajów strefy Euro, a także w Kanadzie, Szwecji czy Szwajcarii rozpoczęły proces obniżki stóp procentowych. Jednak nie we wszystkich krajach takie decyzje były normą. Podobnie jak w 2023 roku, tak i w całym 2024 roku poziom inflacji mocno różni się nie tylko pod względem poszczególnych krajów ale i całych regionów świata, stąd też odmienne strategie walki z presją cenową na poszczególnych rynkach. Doskonałym przykładem są Stany Zjednoczone, gdzie amerykański Fed (Rezerwa Amerykańska) był i nadal pozostaje dość powściągliwy, jeśli chodzi o obniżkę stóp procentowych.  

Brazylia, Kolumbia i Meksyk to państwa, które jako pierwsze obniżyły stopy procentowe w regionie. Polityka obliczona na normalizację polityki pieniężnej nie współgra z decyzjami amerykańskiego Fed. Rozbieżności między poszczególnymi krajami nie wpływają pozytywnie na stabilizację polityki pieniężnej w regionie, co przekłada się na ryzyko ponownego wzrostu inflacji.  
 

Przegląd

Globalna gospodarka wykazuje pozytywne oznaki stabilizacji. Wzrost przewidywany jest dopiero pod koniec 2025 roku. W Dun & Bradstreet przewidujemy, że w 2024 roku światowy wzrost gospodarczy wyniesie blisko 2,5 proc. To zaledwie pół punktu procentowego mniej niż dziesięć lat temu, kiedy miał miejsce globalny kryzys finansowy. Słabsze odczyty ściśle powiązane są z nagatywnymi skutkami pandemii, zacieśnieniu polityki pieniężnej przez banki centralne, a przede wszystkim z wysokim poziomem niepewności geopolitycznej. Wybiegając w przyszłość. W 2025 roku wzrost gospodarczy wzrośnie do poziomu 2,8 proc. co wiąże się z poprawą sytuacji na światowych rynkach. 

W tym wszystkim gospodarki wschodzące wydają się być przygotowane na słabszy wzrost w tym roku, który będzie zdecydowanie słabszy w porównaniu z Europą Wschodnią, ale za to porównywalny z krajami azjatyckimi, Ameryką Łacińską i regionem Pacyfiku. Natomiast wyniki gospodarek rozwiniętych są mocno zróżnicowane, głównie z powodu rygorystycznego podejścia do polityki pieniężnej w poszczególnych krajach.

Raport Dun & Bradstreet Global Business Optimism Insights, pokazuje wzrost optymizmu przedsiębiorców we wszystkich pięciu wskaźnikach – biznesowym, zachowania ciągłości dostaw, finansowym, inwestycyjnym i ESG – po raz pierwszy od publikacji raportu w III kwartale 2023 rok.Poziom optymizmu przedsiębiorców na całym świecie wzrósł o 12 proc. mimo licznym napięciom geopolitycznym i wielu czynnikom wpływających na zachowanie płynność i ciągłość dostaw. Kroki podjęte przez większość banków centralnych w kierunku obniżenia stóp procentowych wpłynęły na wzrost poziomu optymizmu, a globalny index zaufania finansowego przedsiębiorców wzrósł o 23 proc. Pod wpływem poprawy warunków makroekonomicznych i złagodzenia polityki pieniężnej przez banki centralne rosnący poziom optymizmu przedsiębiorców przejawia się we wzroście wolumenu liczby zamówień i ilości dokonanych transakcji sprzedaży. Natomiast Globalny wskaźnik zaufania do inwestycji biznesowych wzrósł w związku z oczekiwaniem korzystnych warunków operacyjnych i obniżonych kosztów finansowania zewnętrznego. Mimo wszystko, zalecamy ostrożność.

Dun & Bradstreet Global Business Optimism Insights, dane za III kwartał 2024 roku

Ryzyka

Mimo wielu pozytywnych sygnałów i rosnącego poziomu optymizmu wśród przedsiębiorców istnieją także ryzyka. Przeważają te geopolityczne. Konflikt na Bliskim Wschodzie i ciągle nie zakończona wojna między Rosja a Ukrainą. Przedłużające się działania wojenne będą wpływały na rosnące koszty światowego handlu i coraz to wyższe ceny energii, w tym zwłaszcza ropy naftowej. 

W pierwszej połowie roku, byliśmy m.in. świadkami wyborów w RPA, Meksyku, Bangladeszu, większości krajów Unii Europejskiej, w Indiach czy Wielkiej Brytanii. W większości przypadków demokratyczne wybory doprowadziły do zmiany rządzących, co paradoksalnie wpłynęło na ustabilizowanie się wewnętrznej sytuacji. Jednak w niektórych przypadkach zmiana rządu tylko zwiększyła niepewność. Przypomnijmy. W wyborach do Parlamentu Europejskiego silne poparcie zyskała skrajna prawica, co skłoniła prezydenta Emmanuela Macrona do rozpisania przyspieszonych wyborów parlamentarnych, które ostatecznie zablokowały dojście do władzy prawicy. W Republice Południowej Afryki w maju doszło do zmiany władzy na rzecz szerokiej koalicji. Co prawda, wybory prezydenckie w USA odbędą się dopiero w listopadzie, jednak już teraz można zaryzykować twierdzenie, że ich wynik będzie mieć niebagatelnie duży wpływ na światowy handel i wzrost gospodarczy w wielu krajach. Wynik wyborów będzie mieć wpływ na stawki podatku od importowanych i eksportowanych towarów, a ustawa o redukcji poziomu inflacji może zostać potencjalnie uchylona.

Podsumowanie regionalne

Realny wzrost PKB na światowych rynkach, nabierze tempa w 2025 roku

Ameryka Północna

Gospodarka USA radzi sobie lepiej niż przewidywano. Głównie za sprawą wysokiego popytu wewnętrznego amerykańskich konsumentów napędzanego spadającą inflacją i dobrymi wynikami z rynku pracy. Mimo tego, amerykański Fed nie poczuwa się w obowiązku do zmniejszenia stóp procentowych. W Dun & Bradstreet uważa się, że w tym roku inflacja spadnie na tyle, że Fed obniży stopy procentowe w IV kwartale a kolejnych obniżek można spodziewać się w całym 2025 roku.  

Wiele wskazują na to, że do końca tego roku znacznie zmniejszy się różnica między wynikami gospodarczymi USA i Kanady. Głównie za sprawą poprawy sytuacji w Kanadzie i łagodniejszym wzrostem gospodarczym w Stanach Zjednoczonych. Bank of Canada obniżył stopy procentowe w czerwcu, po tym jak na podobny ruch zdecydowało się większość krajów w Europie. Nie bez znaczenia dla wyników gospodarczych jest także fakt uruchomienia rurociągu naftowego Trans Mountain w maju br., co umożliwia przepływ ropy naftowej z Alberty na wybrzeże Pacyfiku a następnie dalszy eksport.

EUROPA ZACHODNIA I CENTRALNA

Gospodarka krajów strefy euro, po roku stagnacji powróciła na ścieżkę wzrostu. Po ustabilizowaniu się poziomu inflacji na bezpiecznym poziomie, już w czerwcu EBC zdecydował się na obniżenie stóp procentowych, co ma wesprzeć popyt wewnętrzny europejskich konsumentów. Z drugiej strony Europejski Bank Centralny nie zobowiązał się do kolejnych obniżek stóp procentowych w przyszłości. Według przewidywań, kolejnych obniżek można spodziewać się dopiero w chwili, kiedy inflacja sięgnie poziomu 2 proc., co prowadzi do wniosku, że restrykcyjna polityka pieniężna i fiskalna będzie nadal hamować wzrost gospodarczy w regionie w tym roku.

Wybory do Parlamentu Europejskiego odbyły się w czerwcu. Jest to o tyle ważne, że to właśnie Parlament Europejski uchwala przepisy prawa europejskiego, w oparciu, o które działają w Europie przedsiębiorcy. Wybory przyniosły niespodziankę. Większość głosów zgarnęła Europejska Partia Ludowa, która stała się największym ugrupowaniem politycznym w Parlamencie Europejskim, co z kolei oznacza, że ​​Ursula von der Leyen prawdopodobnie zostanie przywrócona na stanowisko przewodniczącej Komisji Europejskiej. Gwałtowny wzrost głosów skrajnej prawicy we Francji skłonił prezydenta Emmanuela Macrona do ogłoszenia przedterminowych krajowych wyborów parlamentarnych, które w ostatecznym rozrachunku zakończyły się wygraną szerokiej koalicji. Prawica, mocno zyskała także we Włoszech, Niemczech i w Austrii.

W lipcu doszło do zmiany władzy we Wielkiej Brytanii. Powszechne wybory zakończyły się zwycięstwem Partii Pracy, która wydaje się partią mocno wspierającą rozwój przedsiębiorczości. Wybory odbyły się po tym, jak gospodarka Wielkiej Brytanii zaczęła wychodzić na prostą. Bank Anglii podobnie jak EBC w III kwartale br. zamierza obniżyć stopy procentowe, głównie w obliczy spadającej inflacji. 

W Europie i Wielkiej Brytanii spada inflacja, a EBC obniża stopy procentowe

Kraje nordyckie

Gospodarki krajów nordyckich powracają na ścieżkę wzrostu, choć trzeba przyznać, że dużo wolniej niż większość krajów w Europie. W 2023 roku Finlandia i Szwecja doświadczyły poważnego spowolnienia gospodarki, dlatego też na koniec 2024 roku spodziewać się można, że wzrost będzie oscylował w granicach zera. W przypadku Danii i Norwegii wzrost w bieżącym roku będzie dużo mniejszy niż ten w 2023 roku. Ma to związek z bardzo dobrymi wynikami zaledwie kilku największych państwowych firm w ubiegłym roku, podczas gdy cała gospodarka wykazywała wyraźne objawy recesji. Przyspieszenie gospodarcze spodziewane jest dopiero wraz z nadejściem 2025 roku. 

Poziom inflacji bardzo różni się w poszczególnych krajach w regionie i nadal jest mocno zdestabilizowany. Potwierdzają to dane miesięczne: w kwietniu inflacja w Danii spadła do 0,8 proc., a następnie wzrosła do 2,2 proc.  w maju. Szwecja odnotowała inflację na poziomie 2,3 proc.  w maju, bez zmian w stosunku do kwietnia, podczas gdy w Norwegii inflacja spadła do 3,0 proc.  w maju z 3,6 proc.  w kwietniu, a w Finlandii inflacja spadła do 1,5 proc.  w maju z 1,9 proc.  w kwietniu. Utrzymująca się inflacja cen usług, zniesienie dopłat do energii i innych świadczeń socjalnych oraz rosnące płace dodatkowo spowolniły tempo spowolnienia inflacji bazowej.

Banki centralne krajów nordyckich są dużo bardziej agresywne niż inne banki centralne w Europie, w tym także Europejski Bank Centralny. Stopy procentowe utrzymywane są na wysokim poziomie od sierpnia 2021 roku. Choć coraz częściej sugeruje się, że banki centralne w regionie Europy północnej są zdecydowane na poluzowanie polityki pieniężnej. Tak jak to zrobił szwedzki Riksbank, który w maju br. obniżył stopy procentowe pierwszy raz od 2016 roku. Podobnie jak duński bank centralny, który w miesiąc później obniżył stopy procentowe po raz pierwszy od trzech lat wyraźnie sugerując, że należy spodziewać się kolejnych obniżek. W Norwegii bank centralny nadal wyczekuje dalszych sygnałów płynących z gospodarki. Wiele wskazuje na to, że obniżki stóp procentowych można spodziewać się nie wcześniej niż we wrześniu br. 

Liczba bankructw w Szwecji utrzymuje się na rekordowo wysokim poziomie, szczególnie w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. W Norwegii względny wzrost gospodarczy utrzymywany jest przez sektor węglowodorów, przy ograniczonej konsumpcji wewnętrznej.

W regionie wzrosło ryzyko geopolityczne. Głównie przez agresywną politykę Rosji. Większość przejść granicznych została zamknięta z powodu obaw o nielegalną imigrację. W dalszym ciągu obserwuje się liczne zakłócenia na szlakach morskich i wzrost cyber ataków.

Poziom stop procentowych w krajach nordyckich w proc. 

Kraje Azji i Pacyfiku

Poprawa sytuacji gospodarczej Chin w pierwszym kwartale 2024 roku napędzana była głównie eksportem, którego wartość wzrosła o 6,1 proc. w pierwszych pięciu miesiącach. Jednak rządzący Chinami dążą do promowania wzrostu napędzanego przez rynek, aby złagodzić międzynarodowy wpływ na wewnętrzną sytuację Chin. Na trzecim plenum, które odbyło się w lipcu, podkreślono zaangażowanie chińskiego rządu w przystępne cenowo mieszkania, gospodarkę cyfrową i wsparcie sektora finansowego.

Wynik ostatnich wyborów powszechnych zapewnił ciągłość polityczną w Indiach. W wyniku czego w Dun & Bradstreet spodziewamy się utrzymania dynamiki wzrostu gospodarczego w nadchodzących miesiącach. Rządzący w najbliższym czasie skupią się na inwestycjach, ze szczególnym wsparciem infrastruktury kraju, inwestycjach w przemysł i nieruchomości prywatne. Rząd może przesunąć wydatki, celem wsparcia konsumpcji wewnętrznej, utrzymując jednocześnie swoją trajektorię fiskalną.

Eksport towarów z regionu Azji i Pacyfiku do USA (zmiana proc. r/r, średnia ruchoma 6-miesięczna)

Struktura wzrostu PKB w regionie Azji i Pacyfiku (z wyłączeniem Chin kontynentalnych i Indii) ulega zmianie. W pierwszym kwartale 2024 r. kołem zamachowym wzrostu była wartość eksportu netto. Potwierdzają to dane zarówno miesięczne, kwartalne jak i z ostatnich sześciu miesięcy. Główna w tym zasługa produkcji i eksportu półprzewodników. Najbardziej wygranymi okazały się Korea Południowa, Tajwan i Wietnam, które nie tylko odnotowały największy wzrost wartości eksportu, ile zyskały na ograniczeniu importu półprzewodników z Chin. Wzrost eksportu równoważy spadającą konsumpcję gospodarstw domowych w regionie.

W regionie inwestują firmy technologiczne. Amazon Web Services (AWS) ogłosiła, że w Singapurze w najbliższych pięciu latach zainwestuje ponad 9 mld USD, celem ulepszenia swoich usług i infrastruktury w chmurze. Google ponad 2 mld USD w Malezji w opracowanie swojego pierwszego centrum danych w chmurze. Inwestycje mają niebagatelny wpływ na rozwój krajowej gospodarki. Rząd Malezji ogłosił niedawno swoją Narodową Strategię Półprzewodników, która obejmuje 5,3 mld USD wsparcia finansowego w celu pozycjonowania kraju jako globalnego centrum chipów.
 

Ameryka Łacińska i Karaiby

Tendencja spadkowa gospodarki regionu utrzymuje się od początku 2022 roku. Ten trend utrzyma się do końca 2024 roku, aby według prognoz poprawić się w połowie 2025r oku. W Dun & Bradstreet spodziewamy się, że Argentyna w najbliższym czasie pozostanie w recesji. Silne spowolnienie w br. zauważalne jest w Brazylii, Meksyku, Panamie i Nikaragui. Z kolei wzrost gospodarczy w 2024 roku spodziewany jest w Chile, na Dominikanie, w Peru i Urugwaju.

W Brazylii, w wyniku katastrofalnych powodzi w Rio Grande do Sul, w kluczowym obszarze rolniczym doszło do zniszczenia upraw, co w bezpośredni sposób wpływa na wzrost inflacji i mniejszy wzrost gospodarki. W Meksyku gospodarka wyraźnie zwolniła, powodem powrót do restrykcyjnej polityki pieniężnej rządu, a Panama będzie w kolejnych miesiącach zmuszona zmierzyć się z recesja gospodarczą z powodu zamknięcia kopalni miedzi Cobre Panama i niskiego poziomu wody w Kanale Panamskim. W Nikaragui wzrost gospodarczy ogranicza słabsza konsumpcja wewnętrzna i zmniejszony napływ przekazów pieniężnych mieszkańców pracujących poza granicą kraju.
 

Deficyt fiskalny (proc. PKB)

W Dun & Bradstreet prognozuje się, że w Argentynie wzrost gospodarczy w 2025 roku wyniesie 3,2 proc. Przyjęcie dość pobieżnego projektu ustawy o reformie gospodarczej przez niższą izbę parlamentu Argentyny oznacza pierwsze znaczące zwycięstwo legislacyjne prezydenta Javiera Milei. Ustawa zakłada wiele zachęt i ulg dla inwestorów, częściową prywatyzację przedsiębiorstw państwowych, rozszerzone uprawnienia ekonomiczne prezydenta i zmniejszony deficyt fiskalny. Wszystkie te elementy powinny pomóc ustabilizować gospodarkę i zmniejszyć inflację. Z ustawy został usunięty zapis, który miał na celu przywrócenie podatku dochodowego dla osób o wysokich dochodach. Odrzucenie przez sąd w Londynie apelacji Argentyny dotyczącej płatności w wysokości 1,5 mld USD na rzecz funduszy hedgingowych jest poważnym ciosem w i tak już krytyczną sytuację rezerw walutowych i możliwości obsługi długu.

Wedle przewidywań, oczekuje się że inflacja bazowa spadnie w większości krajów Ameryki Łacińskiej, w tym przede wszystkim w Brazylii, Chile, Kolumbii, Kostaryce, Paragwaju i Peru. Niechlubnym wyjątkiem pozostaje Argentyna, mimo obniżek stóp procentowych począwszy od grudnia 2023 roku.

Wiele wskazuje na to, że większości krajów Ameryki Łacińskiej uda się utrzymać stabilność finansową państwa w 2024 roku. Swoje wyniki znacząco poprawiły już Brazylia, Trynidad i Tobago oraz Paragwaj. Brazylii udało się to głównie poprzez realizację kontrowersyjnego planu ściągania wyższych i dodatkowych podatków. Argentyna w bieżącym roku dąży do stabilności finansowej poprzez cięcia wydatków i redukcję deficytu o 5 punktów procentowych. Efekty są widoczne. Tylko w pierwszych pięciu miesiącach tego roku rząd osiągnął pierwotną nadwyżkę fiskalną, czego nie udało się osiągnąć od 2008 roku. Wyzwaniem pozostaje utrzymanie w ryzach finansów państwa, w tym przede wszystkim polityki podatkowej i mniejszych wydatków. W Meksyku nowa, wybrana w czerwcu prezydent, Claudia Sheinbaum, będzie musiała poradzić sobie z dużym deficytem fiskalnym, który w 2023 roku wyniósł ponad 4 proc. PKB. Będzie to o tyle trudne, że Pani prezydent nadal deklaruje konieczność wprowadzenia reform opieki zdrowotnej edukacji przy jednoczesnym rozszerzeniu polityki socjalnej i wzrostu wydatków, co też jest w dużej części realizacją jej obietnic wyborczych. Dla nowo wybranego rządu w Meksyku kluczowym wyzwaniem pozostaje zarządzanie deficytem budżetowym, walka z przestępczością zorganizowaną i codzienną przemocą, utrzymanie dobrych relacji z USA i restrukturyzacja długu krajowej spółki naftowej Pemex. Ewentualne niepowodzenie w tych działaniach będzie stanowić ryzyko obniżenia ratingu długu suwerennego Meksyku.

Wśród głównych ryzyk zagrażających wzrostowi gospodarczemu krajów w regionie Ameryki Łacińskiej wymienia się w pierwszej kolejności globalne warunki finansowe, wahania lokalnych walut względem amerykańskiego dolara z powodu prowadzonej polityki pieniężnej odbiegającej od polityki Rezerwy Federalnej USA, podwyższony poziom zadłużenia lokalnego, poważne niekorzystne warunki pogodowe spowodowane zjawiskiem La niña, niepewność polityczną i napięcia społeczne. Przede wszystkim w Argentynie, ale także w Boliwii, gdzie w czerwcu miał miejsce zamach stanu. Wzrost gospodarczy w regionie jest możliwy za sprawą odporności gospodarki Stanów Zjednoczonych, liczne inwestycje zagraniczne, szczególnie w sektorach kluczowych minerałów, odnawialnych źródeł energii i produkcji; złagodzenie presji inflacyjnej; i odrodzenie się turystyki.
 

Europa Wschodnia i Azja Środkowa

W przypadku Europy Wschodniej prognozy wzrostu zostały znacząco obniżone. Głównie za sprawą braku wzrostu po pierwszych sześciu miesiącach br. i wyraźnego spadku popytu wewnętrznego na większości rynków krajów Unii Europejskiej.

W tej całej sytuacji pozytywem jest fakt, że inflacja od dłuższego czasu utrzymuje się na niezmiennym niskim poziomie. Szczególnie w przypadku cen paliw i żywności. W przypadku krajów graniczących z Rosją wydatki na obronę znacząco zostały podwyższone, ponieważ Rosja stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa i pokoju w regionie. Ukraina stoi w obliczu poważnych wyzwań związanych ze wzrostem gospodarczym. W wyniku rosyjskiej napaści kluczowa infrastruktura Ukrainy została poważnie uszkodzona, co w bezpośredni sposób przekłada się na zakłócenie dostaw energii elektrycznej. Rosja do tej pory utrzymywała wzrost dzięki nadmiernej produkcji przeznaczonej na cele wojenne oraz wysokiemu zatrudnieniu i płacom, które wspierają gospodarkę wojenną. W Polsce notuje się nieznaczny wzrost cen jak i niewielki spadek wzrostu gospodarczego. W innych częściach regionu wiele krajów obniża stopy procentowe. Dla przykładu Czechy obniżyły stopy z 5,25 proc. do 4,75 proc., Serbia z 6,50 proc. do 6,25 proc., a Węgry z 7,25 proc. do 7,00 proc. Banki centralne regionu utrzymały swoje stopy referencyjne na wyższym poziomie niż EBC, głównie po to żeby chronić swoje waluty krajowe i zrównoważyć ryzyko importowanej inflacji.
 

Wzrost PKB w Europie Wschodniej k/k ( proc. )

Coraz to większe trudności na rynku pracy, spadek inwestycji i produkcji przemysłowej w pierwszej połowie bieżącego roku znacząco utrudniały ożywienie w sektorach produkcji, nieruchomości i budownictwa.

Dodatkowo, rządy wycofują swoje wsparcie dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw z czasów pandemii, w tym głównie zawieszają lub likwidują bezpośrednie dopłaty do rosnących cen energii. Mimo tego, w Dun & Bradstreet wierzymy, że niższa inflacja, wzrost płac i spadek cen będą wspierały konsumpcję wewnętrzną w krajach regionu, na czym także w dużym stopniu skorzystają sami przedsiębiorcy.

Kraje Azji Środkowej w ogromnym stopniu skorzystały na sankcjach nałożonych na rosyjskich dostawców energii i innych towarów przemysłowych i szybko stały się wiarygodną alternatywą dla Europy i reszty Azji. Ponadto rosnące napięcie geopolityczne na Bliskim Wschodzie uwypukliło strategiczne znaczenie Azji Środkowej, biorąc pod uwagę jej położenie w samym środku alternatywnego szlaku handlowego między Europą a Azją.

Mimo tak dogodnych warunków, również kraje Azji środkowej nie ustrzegły się mniejszych i większych kłopotów, szczególnie w porównaniu do 2023 roku. Wiele wskazuje na to, że zarówno w 2024 roku jak i 2025 roku kraje Azji Środkowej doświadczą niewielkiego spadku gospodarczego. Mimo spadku inflacji, w wielu przypadkach ceny nadal utrzymują się na wyższym poziomie. To z kolei zmusza banki centralne do utrzymywania stóp procentowych w wysokim poziomie, w większości przypadków nawet dwucyfrowym. 
 

Bliski Wschód i Afryka Północna

Konflikt na Bliskim Wschodzie trwa w najlepsze. Hamas po raz pierwszy od kilku miesięcy wystrzelił rakiety w kierunku Izraela. Atak był odpowiedzią na izraelskie ataki w Rafah. Niestety konflikt rozlewa się po krajach w regionie. Głównie z powodu narastających napięć między Izraelem a Hezbollahen, co zagraża i tak już wątłemu pokojowi w Libanie. Hezbollah grozi Cyprowi atakiem, w przypadku jakiegokolwiek wsparcia izraelskiego wojska. Tymczasem Izrael dodatkowo uwikłany jest w dyplomatyczny konflikt z Irlandią, Norwegią czy Hiszpanią, które w ostatnim czasie uznały Palestynę za wolne i niepodległe państwo. W kraju Izrael zmaga się z niezadowoleniem opinii publicznej z powodu nikłych rezultatów w przypadku powrotu uprowadzonych zakładników i orzeczeniem Sądu Najwyższego nakazującego pobór do wojska ultraortodoksyjnych mężczyzn. Ta decyzja grozi destabilizacją koalicji rządzącej, która jest w dużym stopniu zależna od konserwatywnych partii religijnych sprzeciwiających się poborowi.

Inflacja bazowa na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej (zmiana proc. r/r)

Jeszcze pod koniec maja br. podpisanie przełomowego porozumienia dyplomatycznego między USA a Arabią Saudyjską wydawało się czystą formalnością, ale sam proces tworzenia państwa palestyńskiego i bieżąca, stale zmieniająca się polityka państw ościennych jak i samego Izraela wydaje się mocno komplikować sprawy. Zgodnie z warunkami, Stany Zjednoczone mają znieść, wprowadzony trzy lata temu zakaz sprzedaży broni ofensywnej dla Arabii Saudyjskiej. Umowa obejmuje również gwarancje obronne USA i cywilną współpracę nuklearną z Arabią Saudyjską. Normalizacja stosunków saudyjsko-izraelskich zależeć będzie od postępów w procesie tworzenia niezależnego palestyńskiego państwa.

W 2023 roku wskaźniki wzrostu PKB zarówno wśród krajów importujących ropę naftową, jak i eksportujących ropę naftową w regionie MENA były podobne, wedle przewidywań podobną sytuację będziemy obserwowali również do końca 2024 roku. Wiele wskazuje na to, że ograniczenia w produkcji ropy naftowej i jej umiarkowane ceny w 2024 roku utrzymają nadwyżkę na bieżących rachunkach większości krajów produkujących i eksportujących ropę w regionie MENA. W tym miejscu wartym podkreślenia jest fakt, że w większości krajów w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej inflacja wyraźnie spadła w ostatnim półroczu, w tym przede wszystkim ceny żywności i za energię. Niechlubnym wyjątkiem od tej reguły pozostaje Egipt, gdzie nadal utrzymują się wysokie ceny niemal we wszystkich sektorach handlu detalicznego.
 

Afryka Sub-Saharyjska

Dun & Bradstreet podniosło ocenę dla regionu do poziomu „stabilnego” mimo chronicznych wyzwań z jakimi mierzą się kraje w regionie Afryki Sub-Saharyjskiej. Wśród czynników hamujących rozwój gospodarki w pierwszej kolejności od lat wymienia się bardzo wysoką inflację, rygorystyczne ograniczenia finansowe i stale rosnący dług publiczny. Afryka Wschodnia wydaje się być w nieco lepszej sytuacji niż Afryka Południowa. Z drugiej strony perspektywy ożywienia gospodarczego w Afryce Zachodniej w dużym stopniu poprawiły się w wyniku rosnącej wymiany handlowej na rynkach towarowych, dodatkowo wspieranych przez akomodacyjną politykę pieniężną Centralnego Banku Państw Afryki Zachodniej (BCEAO).

Niezmiernie cieszy fakt rosnącej konsumpcji na rynku wewnętrznym w krajach Afryki Zachodniej. W Dan & Bradstreet spodziewamy się umiarkowanego wzrostu w Afryce Środkowej, głównie w wyniku rosnących dochodów ze sprzedaży ropy naftowej wspierającej bieżące rachunki, wzmacniające lokalne waluty i finansujące koszty obsługi długu.

Inflacja w regionie nadal jest bardzo wysoka, choć jej wysokość różni się w zależności od kraju. Ekstremalne zjawiska pogodowe i obawy dotyczące braku żywności utrzymają wysokie ceny w Afryce Wschodniej, w tym przede wszystkim w Etiopii i Malawi. Zjawisko pogodowe El Niño spowodowało poważną suszę w Afryce Południowej i powodzie w Afryce Wschodniej. W związku z tym wysoka inflacja utrzyma się w kolejnych kwartałach. Dodatkowo banki centralne nie są w stanie obniżyć stóp procentowych w celu ożywienia gospodarczego i ochrony lokalnych walut.

Realny wzrost PKB a inflacja w Afryce Subsaharyjskiej (RHS) (proc. r/r)

Banki centralne w regionie podejmują różne decyzje, co sprawia, że nie można mówić o wspólnej polityce fiskalnej dla regionu Afryki Sub-Saharyjskiej. W maju bank centralny Angoli podniósł stopę referencyjną do poziomu 19,50 proc., a bank centralny Nigerii podniósł referencyjną stopę pożyczkową do 26,25 proc. Oczekuje się również, że Bank Państw Afryki Środkowej utrzyma wysokie stopy procentowe w tym roku.

Niepewność polityczna pozostaje główną przyczyną powolnego wzrostu. Wspólnota Gospodarcza Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS) stoi w obliczu rozbicia politycznego, po tym jak Mali, Niger i Burkina Faso ogłosiły, że wycofują się z grupy. Kraje o stabilnym środowisku politycznym, takie jak Botswana i Senegal, odnotowują wyższy wzrost gospodarczy. Podobnie w przypadku Republiki Południowej Afryki oczekuje się, że pluralizm polityczny po wyborach w maju wesprze wzrost gospodarczy dzięki odnowionemu naciskowi na reformy w zakresie infrastruktury, generowania miejsc pracy, rozwoju infrastruktury społecznej i łagodzenia ubóstwa.

Kluczowe informacje: Ropa naftowa

OPEC + dalej tnie wydobycie ropy naftowej nie chcąc dopuścić do spadku ceny surowca.

Porozumienie eksporterów ropy naftowej OPEC+ przedłużyło na 2025 roku zbiorcze, dobrowolne cięcia w produkcji ropy. W przyszłym roku 23 kraje wspólnoty będzie pompować dziennie 39,7 mln baryłek.

Do końca czerwca br. wydobycie OPEC+ wyniesie łącznie 5,86 mln baryłek dziennie, z czego 2 mln baryłek dziennie stanowiło jednomyślne zobowiązanie w ramach polityki OPEC, które obejmuje ten rok. OPEC dobrowolnie obniża o kolejne 1,66 mln baryłek do końca 2024 roku, podczas gdy 2,2 mln baryłek dziennie dobrowolnych cięć rozciąga się do końca drugiego kwartału 2025 roku.

Poziomy produkcji OPEC+ z uwzględnieniem stopniowego wycofywania dobrowolnych cięć w listopadzie 2023 r.

Źródło: OPEC

Oczekuje się, że w szczycie popytu na rynku nadal będzie brakowało surowca, co doprowadzi do wycofania zapasów w trzecim kwartale 2024 r. Ceny ropy Brent wzrosły powyżej 80 USD za baryłkę, a zmniejszająca się podaż i wysoki popyt prawdopodobnie będą wspierać ceny ropy naftowej w przyszłości.